هزینه گاز موتورخانه و گرمایش مرکزی: تقسیم و سرویس سالانه

با سرد شدن هوا، هزینه گاز موتورخانه در ساختمان‌هایی که گرمایش مرکزی دارند به بزرگ‌ترین بخش شارژ تبدیل می‌شود و معمولاً بیشترین بحث میان همسایه‌ها را هم به دنبال دارد. در این ساختمان‌ها یک کنتور گاز، دیگ و مشعل مشترک، گرمای همه‌ی واحدها و اغلب آب گرم مصرفی را تأمین می‌کند؛ بنابراین قبض به نام ساختمان صادر می‌شود و مدیر ساختمان باید آن را عادلانه میان واحدها تقسیم کند. این راهنما توضیح می‌دهد این هزینه چه نوع هزینه‌ای است، چگونه تقسیم می‌شود و سرویس سالانه موتورخانه چه کارهایی را در بر می‌گیرد.

هزینه گاز موتورخانه جزو کدام هزینه‌هاست؟

گاز مصرفی موتورخانه، برق پمپ‌ها و سرویس دوره‌ای دیگ و مشعل همگی برای استفاده‌ی روزمره از ساختمان پرداخت می‌شوند و در گروه هزینه های جاری قرار می‌گیرند. هزینه های جاری را کسی می‌پردازد که در واحد ساکن است؛ اگر واحد اجاره داده شده باشد، این سهم بر عهده‌ی مستاجر است. در مقابل، تعویض دیگ، خرید مشعل نو یا بازسازی لوله‌کشی موتورخانه به ارزش و عمر ساختمان می‌افزاید و جزو هزینه های سرمایه ای است که مالک باید بپردازد. توضیح کامل این تفکیک را در راهنمای شارژ ساختمان با مستاجر است یا مالک؟ و راهنمای هزینه تعمیرات اساسی ساختمان می‌توانید بخوانید.

نحوه تقسیم هزینه گاز موتورخانه

طبق قانون تملک آپارتمان ها و آیین نامه اجرایی آن، هزینه‌های مشترک اصولاً به نسبت مساحت اختصاصی هر واحد تقسیم می‌شود، مگر آنکه مالکان درباره‌ی شیوه‌ی دیگری توافق کنند. این قاعده با منطق گرمایش هم سازگار است: واحد بزرگ‌تر رادیاتور بیشتری دارد و برای گرم شدن، انرژی بیشتری مصرف می‌کند. به همین دلیل روش متراژی رایج‌ترین روش تقسیم گاز موتورخانه است.

با این حال، در بسیاری از ساختمان‌ها گاز موتورخانه فقط صرف گرمایش نمی‌شود. اگر آب گرم حمام و آشپزخانه هم از منبع مشترک تأمین شود، بخشی از مصرف به تعداد ساکنان بستگی دارد و نه به متراژ. در این حالت روش ترکیبی منصفانه‌تر است: سهم گرمایش بر اساس متراژ و سهم آب گرم بر اساس تعداد نفرات. شرح کلی روش‌های تقسیم را در راهنمای نحوه محاسبه شارژ ساختمان و تقسیم سایر قبض ها را در راهنمای تقسیم قبض های مشترک آورده‌ایم.

واحد خالی چه سهمی دارد؟

واحدی که خالی است همچنان سهم خود را از هزینه‌های مشترک می‌پردازد؛ فقط اقلامی که به تعداد نفرات وابسته‌اند از آن حذف می‌شوند، زیرا لوله‌ها و رادیاتورهای آن هم در مدار گرمایش قرار دارند. بنابراین در روش ترکیبی، واحد خالی سهم گرمایش متراژی را می‌پردازد، اما از سهم آب گرم نفری معاف است.

نسبت گرمایش و آب گرم را چه کسی تعیین می‌کند؟

قانون عدد مشخصی برای سهم گرمایش و آب گرم تعیین نکرده است. بهتر است این نسبت در مجمع عمومی مالکان تصویب و در صورت جلسه ثبت شود تا در زمستان، هنگام رسیدن قبض‌های سنگین، مبنای روشنی وجود داشته باشد. یک روش ساده برای تخمین، مقایسه‌ی قبض‌های تابستان (که تقریباً فقط آب گرم و پخت‌وپز است) با قبض‌های زمستان است.

مثال عملی تقسیم قبض گاز موتورخانه

ساختمانی چهار واحدی را در نظر بگیرید که قبض گاز دوره‌ی زمستانی آن ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان شده است. مجمع عمومی تصویب کرده است که ۷۵ درصد قبض سهم گرمایش (متراژی) و ۲۵ درصد سهم آب گرم و پخت‌وپز (نفری) باشد. بنابراین ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان بر اساس متراژ و ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان بر اساس نفرات تقسیم می‌شود. مجموع متراژ ۴۰۰ متر مربع است، پس سهم هر متر ۲۲٬۵۰۰ تومان می‌شود؛ مجموع ساکنان ۱۰ نفر است، پس سهم هر نفر ۳۰۰٬۰۰۰ تومان است. واحد ۴ خالی است.

همان‌طور که می‌بینید، واحد ۲ و واحد ۴ متراژ یکسانی دارند و سهم گرمایش هر دو برابر است، اما واحد خالی سهم آب گرم نمی‌پردازد.

سرویس سالانه موتورخانه پیش از زمستان

موتورخانه‌ای که سرویس نشده باشد هم گاز بیشتری مصرف می‌کند و هم خطرناک است. بهترین زمان سرویس، پیش از شروع فصل سرما است تا اگر قطعه‌ای نیاز به تعویض داشت، ساکنان در روزهای سرد بی‌گرما نمانند. سرویس سالانه معمولاً این موارد را در بر می‌گیرد:

• تنظیم مشعل و نسبت هوا و گاز، و تمیز کردن نازل و الکترودها
• رسوب‌زدایی و شست‌وشوی دیگ و منبع آب گرم
• بازدید دودکش از نظر گرفتگی، نشتی و اتصال درست به دیگ
• بررسی پمپ‌های سیرکولاسیون، منبع انبساط و شیرهای اطمینان
• بازدید ترموستات‌ها و کنترل‌کننده‌ها و هواگیری مدار رادیاتورها
• اطمینان از وجود دریچه‌ی هوای تازه در موتورخانه و آزمایش نشتی گاز

خطر گاز مونوکسید کربن جدی است. دودکش معیوب یا کمبود هوای احتراق می‌تواند این گاز بی‌بو را به داخل ساختمان برساند؛ نصب هشداردهنده‌ی مونوکسید کربن در موتورخانه و قفل بودن در آن برای افراد متفرقه، اقدامی کم‌هزینه و ضروری است.

قرارداد سرویس موتورخانه

بهتر است سرویس موتورخانه با قرارداد کتبی به شرکت یا تکنسین مجرب سپرده شود. در قرارداد، فهرست کارهای سرویس، تعداد بازدیدها در فصل سرما، زمان پاسخ‌گویی به خرابی و هزینه‌ی قطعات را مشخص کنید و پس از هر بازدید، گزارش کتبی بخواهید.

راه‌های کاهش هزینه گاز موتورخانه

بخش بزرگی از هزینه گاز موتورخانه را می‌توان با چند اقدام ساده کم کرد. تنظیم دمای آب رفت متناسب با دمای بیرون، استفاده از کنترل‌کننده‌ی زمانی یا هوشمند برای کاهش دما در ساعات کم‌مصرف، نصب شیر ترموستاتیک روی رادیاتورها، عایق‌کاری لوله‌ها و منبع‌ها در موتورخانه و بستن پنجره‌های راه‌پله از مؤثرترین آن‌ها هستند.

چند نکته‌ی عملی

1. روش تقسیم و نسبت گرمایش و آب گرم را در مجمع عمومی تصویب کنید و در صورت جلسه بنویسید.
2. تعداد ساکنان هر واحد را در ابتدای فصل سرما به‌روز کنید تا سهم نفری درست محاسبه شود.
3. هزینه‌ی سرویس و گاز را جاری و تعویض دیگ یا مشعل را سرمایه ای ثبت کنید تا سهم مستاجر و مالک جدا بماند.
4. سرویس موتورخانه را پیش از سرما انجام دهید و گزارش کتبی آن را نگه دارید.
5. هر قبض گاز را همراه با جدول سهم واحدها در اختیار ساکنان بگذارید تا حساب و کتاب شفاف بماند.

خلاصه

هزینه گاز موتورخانه یک هزینه‌ی جاری است که ساکن واحد می‌پردازد و پیش‌فرض تقسیم آن متراژ است؛ اگر آب گرم هم از موتورخانه تأمین شود، روش ترکیبی متراژی و نفری منصفانه‌تر است و واحد خالی فقط سهم متراژی را می‌پردازد. تعویض دیگ و مشعل بر عهده‌ی مالک است و سرویس سالانه پیش از زمستان، هم مصرف را کم می‌کند و هم ایمنی ساختمان را تضمین می‌کند. در «آپارتمان من» (MyApartment) می‌توانید قبض گاز مشاع را استعلام کنید و آن را به روش متراژی، نفری یا ترکیبی میان واحدها تقسیم کنید.